Forum Rozwoju Lublina - Nowe oblicze Chatki Żaka pod kontrolą

Get the Flash Player to see this player.
Flash Image Rotator Module by Joomlashack.
Image 1 Title
Image 2 Title
Image 3 Title
Image 4 Title
Image 5 Title

11cm6.jpg

Logowanie

Wiadomości RSS

Użytkownicy Online

None
Nowe oblicze Chatki Żaka pod kontrolą Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Autor: Hubert Mącik / Daniel Stelmasiewicz   
28.03.2010.


Chatka Żaka (sala widowiskowe) Fot. Kacper Heliasz

 W dniu 26 marca członkowie Komisji Boni Ordinis FRL spotkali się z przedstawicielami UMCS w sprawie ochrony budynku Chatki Żaka, jedynego takiego studenckiego centrum kultury w Polsce. Inspiracją do działania w tej sprawie stał się przetarg ogłoszony przez Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej na przygotowanie dokumentacji projektowej zmian funkcjonalno ‑ użytkowych Akademickiego Centrum Kultury przy ul. Radziszewskiego.

 

Ogłoszony przetarg zakłada (PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY) m.in. wykonanie nowej koncepcji aranżacji wnętrz, która umożliwiłaby zmianę przeznaczenia znacznej części pomieszczeń (dziś pełniących głównie funkcje biurowe). Zamawiający chciałby stworzyć nową przestrzeń dla działań twórczych umożliwiającą prowadzenia warsztatów, prób teatralnych i muzycznych.  Zmiany miałyby także objąć odnowienie i unowocześnienie sali widowiskowej oraz dostosowanie budynku do obowiązujących przepisów przeciwpożarowych oraz BHP.

Cieszą zaproponowane rozwiązania funkcjonalne Chatki Żaka a także zwrócenie przez Zamawiającego (UMCS) uwagi na wyjątkowość bryły budynku. W przetargu czytamy: Zamawiający jest zainteresowany nie ingerowaniem w istniejącą bryłę budynku. Nie jest przewidywana dobudowa ani nadbudowa. [...] Dokonując wymiany okien drewnianych na okna z PCV należy zachować istniejący wygląd zewnętrzny.

Pojawiły się jednak zapisy budzące wątpliwości i niepokój członków FRL ("Część architektoniczna projektu budowlanego winna zawierać docieplenie w technologii lekkiej mokrej i kolorystykę budynku"). Stąd też koncepcja spotkania z osobami odpowiedzialnymi za tą inwestycję.

Na umówionym spotkaniu pojawili się przedstawiciele ACK Chatka Żaka, Działu Inwestycji i Remontów UMCS a także Zastępca Kanclerza UMCS.

 

DLACZEGO WARTO CHRONIĆ CHATKĘ ŻAKA?


                 Budynek tzw. „Chatki Żaka” – dawnego Domu Usługowego Studenta, wzniesiony w I poł. lat 60-tych XX w. wg projektu arch. Krystyny Różyckiej, jest bez wątpienia jednym z najciekawszych obiektów powstałych w okresie powojennym w Lublinie.       

Fot. E.Hartwig

       Lubelskie miasteczko akademickie to założenie wyjątkowe na tle inwestycji akademickich okresu PRL. Zaplanowane pod koniec lat 40-tych przez Czesława Gawdzika z zespołem, było konsekwentnie realizowane przez kolejne dziesięciolecia, pomimo zmian aktualnych trendów w architekturze polskiej. Na osnowie planu z końca lat 40-tych w kolejnych latach kształtowano rozbudowany zespół architektoniczno-urbanistyczny – o przemyślanej, udanej i do dziś spełniającej swą rolę strukturze. Warte uwagi jest to, iż zespół ten, początkowo planowany jako założenie socrealistyczne, po 1956 roku był w bardzo udany sposób kontynuowany w formach modernistycznych, aktualnych dla europejskiej i światowej architektury tych lat. Dlatego dziś założenie to łączy w sobie znakomitą architekturę obu epok powojennej polskiej rzeczywistości architektonicznej: socrealizmu i okresu dominacji form późnomodernistycznych. 

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej wielokrotnie potrafił podkreślać unikalność i walory swojego założenia urbanistyczno-architektonicznego. Szczególnie w latach 60-tych i 70-tych XX wieku ukazywały się kolejne publikacje na temat budynków Uniwersytetu, głównie autorstwa Zdzisława Kowalskiego, ze szczególnie obszerną pracą tegoż autora „Miasteczko akademickie w Lublinie: historia, architektura, ekonomia”, wydaną w 1972 roku, na czele. Obiektom powstającym dla UMCS poświęcano uwagę także w licznych publikacjach branżowych, np. gmach rektoratu został uwzględniony w szerokiej publikacji Przemysława T. Szafera „Współczesna architektura polska”, wydanej w Warszawie w 1988 roku. W l. 60-tych i 70-tych XX wieku budynki miasteczka stanowiły jeden z głównych tematów pocztówek lubelskich, zarówno wydawanych przez Ruch, jak i później Krajową Agencję Wydawniczą. Miasteczko było także wielokrotnie ukazywane w albumach o Lublinie, firmowanych przez takich autorów, jak Henryk Gawarecki i Czesław Gawdzik czy Edward Hartwig. Fakt ilości publikacji, w których podkreślano walory lubelskiego założenia, w tym, budynku Chatki Żaka, ukazuje lubelskie miasteczko jako dzieło uznane już przez współczesnych i niewątpliwie jedno z najważniejszych, jeśli nie najważniejsze, powojenne założenie w Lublinie. Budynki UMCS stawały się także tematami wystaw w Muzeum UMCS: w 1999 roku wystawy o budynkach Uniwersytetu, zaś w 2008-2009 roku wystawy przygotowanej przez stowarzyszenie Forum Rozwoju Lublina o modernizmie lubelskim 1930-1980.

Wśród budynków miasteczka Chatka Żaka pełni rolę szczególną: jest to budynek o dopracowanej formie, bardzo interesującym układzie brył i ciekawym, konsekwentnie dostosowanym od pozostałych obiektów miasteczka detalu. Jest też w istotny sposób zlokalizowany z punktu widzenia urbanistyki całego założenia. To swoisty zwornik części rekreacyjno-mieszkalnej miasteczka z częścią dydaktyczną po wschodniej stronie ul. Sowińskiego.

 

CO WARTO CHRONIĆ?

-        bryła budynku, jako całościowa przemyślana kompozycja różnorodnych elementów, w tym szczególnie należy chronić charakterystyczne elementy dekoracyjne, jak wygięty dach nad wejściem głównym do budynku, warto pomyśleć o przywróceniu usuniętego niedawno akcentu wertykalnego, jakim była iglica nad słupem podpierającym ten dach.

Charakterstyczny wygięty dach (Fot. Daniel Stelmasiewicz) 

-        kompozycja elewacji: rozmieszczenie otworów okiennych i drzwiowych, rozmiary otworów okiennych i drzwiowych, podziały okien i drzwi, elementy dekoracyjne na elewacjach, przy czym, warto byłoby przywrócić wygląd elewacji zachodniej dawnej stołówki sprzed zamurowania części okien tej elewacji w l. 90-tych XX w.

Zachodnia elewacja z dawną stołówką (Lublin. Krajobraz i architektura / Arkady W-wa 1964 / Fot. T. Chrzanowski) 

-        charakterystyczne – również dla pozostałych obiektów na obszarze miasteczka UMCS, projektowanych przez Krystynę Różyską (starsze akademiki) – okładziny przyziemi elewacji budynku, o urozmaiconej fakturze naśladującej kamień lub z charakterystycznym pionowym żłobkowaniem. Jest to zarówno nawiązanie do wernakularnych, regionalnych wątków w architekturze, jak też inspiracja modernistyczną architekturą lat 30-tych XX wieku, chętnie wykorzystującą kontrasty ‘dzikiego’ kamienia i drewna lub tynku w kompozycji elewacji.

Charakterystyczne okładziny przyziemi elewacji budynku (Fot. Daniel Stelmasiewicz)

-        w szczególności nie powinny zostać usunięte ani przekształcone charakterystyczne pierwotne elementy dekoracyjne, zwłaszcza kompozycja geometryczna na zewnętrznej ścianie sali widowiskowej, wraz z rzędem prętów przed nią, rzeźbiarskie podpory przy zachodniej elewacji i prefabrykowane ażurowe elementy betonowe osłaniające wejścia.

 (Fot. Kacper Heliasz)

-        powinna zostać zachowana – w razie wymiany – kompozycja balustrad tarasów i balkonów budynku.

 

WYNIKI SPOTKANIA I WIDOKI NA PRZYSZŁOŚĆ



            Przedstawiciele UMCS chętnie wysłuchali sugestii przedstawionych przez Norberta Gadomskiego i Daniela Stelmasiewicza – członków Komisji Boni Ordinis. Wyrazili zrozumienie dla postulatów opracowanych przez Huberta Mącika i zadeklarowali, iż zrobią wszystko, aby uratować to, co najcenniejsze. Zwrócili jednak uwagę na niepewność całej inwestycji, która uzależniona jest od unijnego dofinansowania z Regionalnego Programu Operacyjnego. Przetarg zawiera klauzulę pozwalającą unieważnić go w przypadku braku w/w środków. Mamy jednak nadzieję, że wniosek UMCS uzyska dobry wynik podczas oceny merytorycznej. Pozwoliłoby to odzyskać dawny blask temu wyjątkowemu miejscu. Oby przy jednoczesnym uszanowaniu jego wartości architektonicznej.

Budynek Chatki Żaka powinien stać się swoistym symbolem chlubnych tradycji kulturowych UMCS – jego wyjątkowego w polskiej skali dziedzictwa architektonicznego. Uniwersytet zakładany od podstaw w 1944 roku otrzymał rzadki jak na owe czasy w Polsce zespół urbanistyczno-architektoniczny, którego bardzo ważnym elementem – formalnie i treściowo – była i jest Chatka Żaka. Z pewnością istotne jest, aby najważniejsza instytucja naukowa Lublina pielęgnowała najbardziej chlubne części swego wyjątkowego dziedzictwa – w tym budynek o wysokich wartościach artystycznych, ponadto niejako uświęcony tradycją jednego z najważniejszych ośrodków kulturalnych powojennego Lublina – symbol lubelskiej kultury studenckiej.

Nie bez znaczenia jest też aspekt PR i marketingowy takich działań. W czasie, gdy na świecie i w Polsce mówi się coraz głośniej o potrzebie ochrony dziedzictwa architektonicznego II poł. XX wieku – dobry przykład płynący z UMCS mógłby się stać znakomitym elementem promocji Uniwersytetu jako instytucji z tradycjami, ale świadomej swej nowoczesności i reagującej na aktualne trendy.

Przyjazny dla studentów, zaprojektowany w odpowiedniej, ludzkiej skali i w znakomitych formach na poziomie światowego powojennego modernizmu kampus UMCS mógłby być znakomitym atutem promocyjnym Uniwersytetu.

 

Hubert Mącik/DS

 


Komentarze (0)add comment

Napisz Komentarz

busy
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Copyright 2017 Forum Rozwoju Lublina.