WWydziale Kultury UM - fot. Daniel Stelmasiewicz

 

Dnia 23 – 24 października 2009 w Lublinie odbył się II zjazd ruchu „Wspólna przestrzeń” pod tytułem „Przestrzeń łączy ludzi”. Organizatorami byli Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” i Forum Rozwoju Lublina przy finansowym wsparciu Wydziału Kultury Urzędu Miasta Lublin.

 

Zjazd był formą organizacji środowisk pozarządowych i naukowych zajmujących się kulturą przestrzeni: krajobrazem, sztuką publiczną, krajobrazem dźwiękowym, rewitalizacją przestrzeni miejskiej, transportem zrównoważonym, ruchem rowerowym, rynkiem reklam i tzw. krajobrazem niewidzialnym – pamięcią o miejscach. Interdyscyplinarność zainteresowań skutkowała przeglądem NGO’sów z całej Polski:

 

• Forum Kultury Przestrzeni (Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN")
• Forum Rewitalizacji
• Forum Rozwoju Lublina
• Krakowskie Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto
• WORKSHOP KOSZALIN
• SISKOM - Stowarzyszenie Integracji Stołecznej Komunikacji
• Fundacja Ulicy Piotrkowskiej
• Forum Rozwoju Warszawy
• Fundacja Miasto Aniołów Radom
• Portal Miłośników Dawnego Szczecina sedina.pl
• Projekt Miejski
• Fundacja Wschód Sztuki
• Forum Rozwoju Olsztyna
• Stowarzyszenie "Wmiastowzięci" Rzeszów
• Grupa Pewnych Osób, Szacunek dla Łodzi
• Forum Rozwoju Przemyśla
• Łódzka Inicjatywa na rzecz Przyjaznego Transportu

 

A także jednostek:

 

• Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
• Międzynarodowe Centrum Kształcenia Politechniki Krakowskiej
• Instytut Europeistyki Uniwersytet Jagielloński
• Architektura krajobrazu KUL Zieleń Polska
• WUOZ Lublin
• Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego w Warszawie OT Radom
• Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej, Instytut Architektury Krajobrazu
• Socjologia KUL
• Towarzystwo Opieki nad Zabytkami - Oddział Lublin.

 

Relacja z II zjazdu

 

W piątkowy wieczór w kamienicy na Złotej oprócz uczestników zjazdu można było spotkać przedstawicieli architektów, urbanistów i urzędników, wspólnie zastanawiających się „Jak wesprzeć inicjatywy ogólnopolskie?” Wstęp  teoretyczny na temat partycypacji społecznej zawdzięczamy doktorantowi z politologii UMCS Jackowi Wardzie. O polityce miejskiej opowiadała Elżbieta Kraszewska z Pracowni Urbanistycznej UM Lublin, a polskiej polityce architektonicznej znany lubelski architekt Bolesław Stelmach. Duże zainteresowanie wzbudziła prezentacja Marcina Hyły z sieci Miasta dla Rowerów, opowiadającego o swojej pracy nad standardami rowerowymi od 1995 roku. Forum Rewitalizacji reprezentowały Dagmara Milczyńska, wiceprezes, i Ewa Kipta, członek i urzędnik ds. kultury przestrzeni UML. Finalnie mimo słów wsparcia, tak naprawdę nie usłyszeliśmy konkretnej odpowiedzi na sakramentalne już pytanie „Jak możemy Wam pomóc?” Marcina Skrzypka wobec gości.

 

Sobotnie spotkanie w Bramie Grodzkiej w dużej mierze było poświęcone prezentacjom uczestników zjazdu. Wobec wspólnoty doświadczeń i problemów miejskich przy organizowaniu się w każdym z miast żadna z prezentacji nie ograniczyła się do założonych 5 minut. O praktyce współpracy z urzędnikami, parlamentarzystami i ministerstwami mówił ponownie Marcin Hyła oraz Jakub Polewski z  Fundacji Ulicy Piotrkowskiej. Ofertę studiów podyplomowych „Kultura przestrzeni” na SGGW przedstawił prof. Jeremi Królikowski. W zastępstwie stowarzyszenia „Miasto Moje A w Nim” na temat estetyki reklamowej i prawnych możliwości ich regulacji mówili Adam Cis i Piotr Karczewski z Forum Rozwoju Lublina. W międzyczasie rozmawialiśmy także o sposobach komunikacji uczestników po zjeździe, próbach organizacji, akcjach lobbingowych, a także lokalizacji następnego zjazdu (Rzeszów czy Kraków?). Część oficjalną zamknął Jacek Warda z wykładem o uspołecznieniu zarządzania i planowaniu strategicznym. Podsumowując, zjazd był kompromisem pomiędzy teorią a praktyką w dziedzinie kultury przestrzeni.

 

W ramach części nieoficjalnej uczestnicy zjazdu oprowadzani przez członków FRL doświadczyli naocznie urody Lublina, zaglądając do Podziemi Starego Miasta, Izby Drukarstwa, Kaplicy Świętej Trójcy oraz podziwiali lubelską panoramę  w strugach deszczu z Wieży Trynitarskiej.

 

 

Szkic Deklaracji Wspólnej Przestrzeni – pióra Marcina Skrzypka

 

1. Przestrzeń jest trudno odnawialnym bogactwem naturalnym
2. Przestrzeń łączy ludzi, tworząc kapitał społeczny
3. Przestrzeń wspólna to przestrzeń publiczna, za którą czujemy się odpowiedzialni
4. Przestrzeń jest częścią dziedzictwa, za które jesteśmy odpowiedzialni przed przeszłymi i przyszłymi pokoleniami
5. Wszystko, co widzisz, poza wnętrzem swojego domu jest zawsze w jakimś sensie wspólne i jako takie stanowi  element naszego dziedzictwa
6. Przestrzeń to autoportret społeczności, które oddaje poziom jej kultury i troski  o potrzeby jej członków
7. przestrzeń nie jest pustym miejsce, lecz siecią relacji między wszystkimi elementami, którymi możemy w niej wyróżnić: budynkami, miejscami, użytkownikami, widokami, dźwiękami, funkcjami, wartościami, faktami historycznymi i przyszłymi itp. Stąd wynika wielość płaszczyzn jej odbioru i troski o nią.
8. Odpowiedzialne  kształtowanie przestrzeni wymaga myślenia w kategoriach rozwoju zrównoważonego.
9. Dobra przestrzeń to taka, która zaspokaja nasze potrzeby.
10. Przestrzeń jest zasobem ograniczonym i wspólnym, dlatego musimy poznawać swoje potrzeby  oraz potrzeby innych, wyznaczać priorytety ich zaspokajania, a co za tym idzie hierarchie wartości służące do ich wyznaczania.
11. Przestrzeń jest medium społecznej komunikacji. W niej krzyżują się wszystkie interesy i potrzeby mieszkańców, dlatego powinna być areną dialogu.
12. Zagospodarowanie przestrzeni jest elementem kultury.
13. Każde miejsca opowiada historię jego mieszkańców i dlatego nie można oddzielić tożsamości od miejsc i vice versa
14. Obywatel ma prawo do powszechnej edukacji przestrzennej od dziecka do starości
15. Obywatel powinien szanować potrzeby innych ludzi poprzez troskę o przestrzeń  publiczną. Władze mają obowiązek stwarzać obywatelom warunki do spełniania tej powinności.
16. Przestrzeń tworzy  się z ludźmi – nie dla ludzi.
17. Dbając o wspólną przestrzeń, dbamy o siebie.